De zoekers

Een legende uit Litauen

„Op mijn manier zoek ook ik wel God of het goede en juiste, of wat datgene ook moge zijn waarvoor een mens zich veel moeite doet.“  (Th. Mann)

„Vertrouw op de Heer, doe wat goed is, hoed uw trouw in het land waar gij woont.“ (Psalm 37, 3)

 Een man verliet zijn stad, om God te zoeken. Na drie dagreizen vond hij de verblijfplaats van God, midden in het bos. Enthousiast en opgetogen liep hij terug naar zijn stad. Daar probeerde hij iedereen over te halen, met hem mee te gaan en om een tempel te bouwen op de plaats, waar hij God had ontmoet. Twaalf mannen en vrouwen gingen met hem mee. Onderweg kwam hun, aan de andere kant van de weg, een eenzame pelgrim tegemoet. Ze riepen hem toe: “Keer om en kom met ons mee: we hebben God gevonden. We weten waar Hij woont!” De pelgrim echter begroette hen karig en kort en vervolgde zijn weg. Toen de godzoekers aankwamen op de plaats waar God had verbleven, klopten zij aan. Een engel opende de deur. Toen zij vroegen naar God, antwoordde de engel: “God is niet meer hier. Hij blijft nooit langer als een dag op de zelfde plaats. Hij is voortdurend onderweg, om de mensen te zoeken. Als jullie in de stad waren gebleven, zouden jullie hem hebben ontmoet. Jullie mensen hebben echter niet het geduld om op hem te wachten en niet de ogen waarmee je Hem kunt zien.” Teleurgesteld maar ook tot nadenken gestemd gingen ze terug naar hun stad. Daar vertelden ze wat hun was overkomen. Na veertig jaren verbleekte de herinnering aan dit verhaal. Op een dag verliet een man de stad….

De volgende update is op 29 januari.

Die Sucher

Eine Legende aus Litauen

„Auf meine Art suche auch ich wohl Gott oder das Gute und Rechte, oder was es nun sein mag, um was man sich’s sauer werden lässt.“ (Th. Mann)

„Vertraue dem Herrn und tue das Gute, bleibe im Land und bewahre die Treue.“ (Psalm 37, 3)

Ein Mann verließ seine Stadt, weil er Gott suchte. Nach drei Tagesreisen fand er den Aufenthalt Gottes, mitten im Walde. Begeistert und entzückt ging er in seine Stadt zurück. Dort warb er dafür dass man mit ihm gehe und einen Tempel baue an dem Ort wo er Gott gefunden hatte. Zwölf Frauen und Männer gingen mit ihm. Unterwegs kam ihnen an der anderen Seite des Weges ein einsamer Pilger entgegen der in Richtung der Stadt ging. Sie riefen zu ihm: “Kehr um und komm mit uns, wir haben Gott gefunden. Wir wissen wo Er wohnt!” Der Pilger aber grüsste karg und einsilbig und ging weiter. Als die Gottsucher an dem Ort ankamen, wo Gott gewohnt hatte, klopften sie an. Ein Engel öffnete die Tür. Als sie sich nach Gott erkundigten, antwortete der Engel: “Gott ist nicht mehr hier. Er hält sich nie länger als einen Tag am gleichen Ort auf. Er ist immer unterwegs, die Menschen zu suchen. Wenn ihr in eurer Stadt geblieben wäret, würdet ihr ihm begegnet sein. Ihr Menschen habt aber nicht die Geduld auf ihn zu warten und nicht die richtigen Augen ihn zu sehen.” Enttäuscht aber auch nachdenklich gingen sie in ihre Stadt zurück und dort erzählten sie, was ihnen widerfahren war. Nach vierzig Jahren verblasste die Erinnerung an diese Geschichte. Eines Tages verließ ein Mann die Stadt…

Das nächste Update ist am 29. Januar.

Epifanie

De sfeer van een Napolitaanse kerststal en van een kerstlied uit de achttiende eeuw: we vinden ze ook in de teksten van Alfonso M. de Liguori (1696-1787), de stichter van de redemptoristen. Voor Epifanie schreef hij een barokke tekst, die zou kunnen hebben dienen als basis voor een barokke opera. Geheel een kind van zijn tijd, smokkelt hij motieven uit de antieke mythologie binnen. Proberen we de culturele grenzen te overstijgen en ons te verplaatsen in de leefwereld van het achttiende-eeuwse Napels. En brengen we ons voor de geest hoe de gelovigen letterlijk knielden bij de kerststal en de voeten van het kindje kusten.

“De arme Jezus werd geboren in een stal. Hij werd wel herkend door de engelen in de hemel, maar de mensen op aarde lieten hem in de steek. Hooguit enkele herders kwamen en herkenden hem. De verlosser echter wil reeds ermee beginnen, de genade van zijn Verlossing uit te delen aan ons – en daarom begint hij zich te openbaren aan heidenen die hem minder kenden. Daarom gelastte hij door middel van de ster de heilige Wijzen te verlichten, opdat zij zouden komen om hun Redder te erkennen en te aanbidden. Dit was de eerste en hoogste genade, aan ons gedaan, de roeping tot het geloof – waarop dan de roeping tot de genade volgt, waarvan de mensen verstoken waren.

Zie de Wijzen, die zich terstond op weg begeven. De ster begeleidt hen tot aan de grot waar het heilige kind ligt. Daar aangekomen, gaan ze naar binnen – en wat vinden zie? Ze vinden een arme jonge vrouw en een arm kind, met armoedige luiers en verstoken van zorg. Maar zie: zodra de heilige pelgrims de kleine grot betreden, voelen ze een vreugde als nooit tevoren. Ze voelen hoe hun hart wordt gekluisterd aan dat lieve kindje dat ze zien: dat stro, die armoede, dat gehuil van hun kleine Verlosser, o, wat een liefdespijlen, o wat een zalige vlammen worden er ontstoken in hun hart.

Het kind toont hun een vrolijk gezicht, en dit is het teken van de liefde waarmee hij de eerste gaven aanvaardt. Dan kijken de heilige Koningen  naar Maria, die niet spreekt. Ze staat daar zwijgzaam, maar met een gelukzalig gezicht, waaruit de zoetheid van het paradijs ademt, ontvangt zij hen en bedankt zij hen voor hun komst en voor het feit dat zij als eersten van hun tijd haar zoon erkenden als hun vorst. Kijk hoe ook zij in stilte voor hem buigen, hem aanbidden en hem als hun God erkennen, terwijl zij zijn voeten kussen en hem hun geschenken aanbieden van goud, wierook en mirre. 

Laten ook wij samen met de heilige Wijzen onze kleine koning Jezus aanbidden en hem heel ons hart aanbieden.”

A. M. de Liguori, Meditazioni per l’ottava dell’Epifania, Meditazione I. Dell’adorazione de’ Magi. Foto: www.josefshoehe.de.

In de rubriek Uitgesproken vind u een uitgebreide overweging over de Epifanie.

Epifanie

Die Atmosphäre einer Neapolitanischen Krippe und eines Weihnachtsliedes aus dem 18. Jahrhundert: wir finden sie auch in den Texten von Alfons de Liguori (1696-1787), dem Gründer der Redemptoristen, wieder. Zum Dreikönigsfest schrieb er einen märchenhaften Text, der als Grundlage zu einer Barockoper dienen könnte. Er schmuggelt, ganz zeitgemäß, Motive aus der antiken Mythologie hinein. Setzen wir uns über die kulturellen Grenzen hinweg und versuchen wir uns in die Lebenswelt des Neapolitanischen 18. Jahrhundert hinein zu versetzen. Und stellen wir uns vor, wie die Gläubigen buchstäblich vor der Krippe hinknieten und die Füße des Kindes küssten.

“Der arme Jesus wurde in einem Stall geboren. Er wurde sehr wohl durch die Engel im Himmel erkannt, aber die Menschen auf der Erde ließen ihm im Stich. Allenfalls einige Hirten kamen und erkannten ihn. Der Erlöser aber will bereits damit beginnen die Gnade seiner Erlösung an uns auszuteilen, und darum beginnt er sich an die Heiden, die ihn weniger kennen, zu offenbaren. Darum ordnete er an, mittels des Sterns an die heiligen Weisen zu erleuchten, damit sie kommen können, um ihren Retter zu erkennen und anzubeten. Dies war die erste und die höchste Gnade, die für uns erwirkt wurde, die Berufung zum Glauben – worauf dann die Berufung zur Gnade folgt, von der die Menschen beraubt waren.

Sieh die Weisen an, die sich sofort auf den Weg begeben. Der Stern begleitet sie bis an die Grotte, in der das heilige Kind liegt. Da angekommen, gehen sie hinein – und was finden sie? Sie finden eine arme junge Frau und ein armes Kind, mit armseligen Windeln und ohne Pflege. Aber sieh: Sobald die heiligen Wallfahrer die kleine Grotte betreten, fühlen sie eine Freude wie noch nie zuvor. Sie fühlen wie ihr Herz an dieses liebe Kindchen gekettet wird, das sie sehen: Dieses Stroh, diese Armut, dieses Weinen des kleinen Retters, oh, was für ein Liebesschmerz, oh, welche seligen Flammen werden da entzündet in ihren Herzen.

Das Kind zeigt ihnen ein fröhliches Gesicht und dies ist das Zeichen der Liebe, womit er die ersten Gaben annimmt. Dann schauen die heiligen Könige auf Maria, die nicht spricht. Sie steht da schweigsam, aber mit einem glückseligen Gesicht, aus dem die Süßigkeit des Paradieses atmet. So empfängt sie die Könige und sie bedankt sich für ihr Kommen und für die Tatsache, dass sie als erste ihrer Zeit ihren Sohn erkennen als ihren Fürsten. Sieh, wie auch sie sich in Stille vor ihm beugen, ihn anbeten und ihn als ihren Gott erkennen, während sie seine Füße küssen und ihm ihre Geschenke anbieten von Gold, Weihrauch und Myrre.

Lasst auch uns wie die heiligen Weisen unsern kleinen König Jesus anbeten und ihm unser ganzes Herz anbieten.”

A. M. de Liguori, Meditazioni per l’ottava dell’Epifania, Meditazione I. Dell’adorazione de’ Magi. (Übersetzung: A. Krahnen C.Ss.R.) Bild: www.josefshoehe.de.

Alle goeds voor het nieuwe jaar

Moge het nieuwe jaar ons moed en kracht geven. De moed en de kracht om niet ons heenkomen te zoeken in valse politieke en theologische zekerheden. De moed en de kracht van de volwassen mens, die zich niet opsluit in schijnveiligheid – de schijnveiligheid van spijkerharde dogma’s en populistische symboolpolitiek bijvoorbeeld. De moed en de kracht van de volwassene, die haar verantwoordelijkheid serieus neemt en die doet wat het moment vraagt. Bijvoorbeeld als de vluchteling voor de deur staat. De moed en de kracht van de rijpe en volwassen gelovige, die ‘God bijstaat in Zijn lijden’ (Bonhoeffer). We moeten geen angst koesteren, noch voor de ‘boze buitenwereld’, noch voor onze eigen kleinheid. Laten we niet diegenen napraten die ons complotten en gevaren aanpraten (Jes. 8, 12). We worden immers ‘omgeven door goede machten, stil en trouw’. Je moet het alleen willen zien.

Alle goeds voor het nieuwe jaar.

Alles Gute zum neuen Jahr

Möge das neue Jahr uns Mut und Kraft bringen. Den Mut und die Kraft, uns nicht in falsche politische und theologische Sicherheiten zu flüchten. Den Mut und die Kraft des erwachsenen Menschen, der sich nicht in einer falschen Sicherheit wiegt – der falschen Sicherheit nagelfester Dogmen und populistischer Symbolpolitik, zum Beispiel. Den Mut und die Kraft der Erwachsenen, die ihre Verantwortung ernst nimmt und tut was der Tag verlangt. Zum Beispiel wenn der Flüchtling vor der Tür steht. Den Mut und die Kraft des reifen und erwachsenen Glaubenden, der ‘Gott beisteht in Seinen Leiden’ (Bonhoeffer). Wir sollen keine Angst haben, weder vor der ‘Welt’ noch vor unserer eigenen Verletzlichkeit. Wir sollen uns keine Verschwörung und Gefahr einreden lassen (Jes. 8, 12). Wir sind ja ‘von guten Mächten treu und still umgeben’. Man muss es nur sehen wollen.

Alles Gute zum neuen Jahr.

Mens worden

Kerstmis is voor velen een beproeving. Het verstand wordt op de proef gesteld met merkwaardige geloofsvoorstellingen en dogma’s (bijvoorbeeld de gedachte dat het kind in de kribbe identiek is met de eeuwige Zoon Gods, de tweede persoon van de Drievuldigheid). De goede smaak wordt op de proef gesteld door sentimentele voorstellingen en uitingen.

Gelukkig is het hoogfeest van de menswording geen theologisch college. Het wil niet meer en minder zeggen, dan dat God zich met het dagelijks menselijke leven inlaat en zich ‚bemoeit’ met de concrete geschiedenis met haar licht- en schaduwkanten. (De theologische hulpconstructies van twintig eeuwen willen dit geloof ondersteunen, niet bemoeilijken. Als ze niet meer helpen: dan laten we ze toch even voor wat ze zijn – zonder ze af te zweren: misschien komen ze immers ooit weer van pas.)

En wat een sentimentele indruk achterlaat – zoals de kerstliederen van Alfonso M. de Liguori (1696-1787) en de Napolitaanse kerststallen uit zijn tijd (zie afbeelding) – is juist een getuigenis van dit geloof. Geloof in Gods nabijheid aan het leven zoals het is.

Een theoloog uit een heel andere culturele context drukte dit zo uit:

“Ecce homo – zie de mens geworden God, het ondoorgrondelijke geheim van de liefde van God voor de wereld. God houdt van de mens. God houdt van de wereld. Niet van een ideale mens, doch van de mens, zoals zij of hij is; niet van een ideale wereld, doch van de werkelijke wereld. Terwijl wij ons inspannen, om boven ons mens-zijn uit te groeien, de mens achter ons te laten, wordt God mens en wij moeten onder ogen zien, dat God wil dat ook wij mensen, werkelijke mensen zijn” (D. Bonhoeffer).

Een gezegend menswordingsfeest!

Mensch werden

Weihnachten ist für viele eine Zumutung. Eine Zumutung für den Verstand, der sich mit merkwürdigen Glaubensvorstellungen und Dogmen konfrontiert sieht (dem Gedanken z.B. dass das Kind in der Krippe mit dem ewigen Sohn Gottes, der zweiten Person der Trinität identisch sei). Eine Zumutung für den Geschmack, der sich mit sentimentalen Darstellungen und Äußerungen konfrontiert sieht.

Das Hochfest der Menschwerdung ist aber zum Glück keine theologische Vorlesung. Es will nicht weniger und nicht mehr behaupten, als dass Gott sich in den menschlichen Alltag ‚einmischt’ und sich in die konkrete Geschichte, mit ihren Licht- und Schattenseiten, einlässt. (Die theologischen Hilfskonstruktionen aus zwanzig Jahrhunderten: sie sollen uns bei diesem Glauben behilflich sein statt hindern. Wenn sie vorübergehend nicht mehr funktionieren: lasst uns sie dahinstellen – ohne sie abzuschwören: vielleicht können sie sich mal wieder als nützlich erweisen.)

Und was sich sentimental anhört oder ansieht – so wie die Weihnachtslieder von Alfons M. de Liguori (1696-1787) und die Neapolitanischen Krippen die in seiner Zeit entstanden (siehe Bild) – ist ein Zeugnis von diesem Glauben. Glauben an die Gottes Nähe an dem Leben so wie es ist.

Ein Theologe aus einem ganz anderen kulturellen Umfeld drückte es folgendermaßen aus:

“Ecce homo – sehet den menschgewordenen Gott, das unergründliche Geheimnis der Liebe Gottes zur Welt. Gott liebt den Menschen. Gott liebt die Welt. Nicht einen Idealmenschen, sondern den Menschen, wie er ist, nicht eine Idealwelt, sondern die wirkliche Welt. Während wir uns bemühen, über unser Menschsein hinauszuwachsen, den Menschen hinter uns zu lassen, wird Gott Mensch, und wir müssen erkennen, dass Gott will dass auch wir Menschen, wirkliche Menschen seien” (D. Bonhoeffer).

Ein gesegnetes Fest der Menschwerdung!

Witte en zwarte toetsen

Gezegd bij de uitvaart van Gé Janssens C.Ss.R.

Wittem, 23 december 2011

 

De pater achter het klavier

Speelt het oude liedje

Iedere keer weer nieuw.

Hij laat het opnieuw

Geboren worden.

 

Zijn vingers bestijgen de ladder

En dalen weer af.

Op het scala van noten

Slaat hij treden over

Of begaat hij overtredingen

Tegen de conventie.

 

Hij houdt niet van het zwart-wit

Dat onder zijn handen ligt.

Maar hoe vertaal je grijstinten,

Nuances en schakeringen

In muziek?

Je moet het maar kunnen.

Het is een kwestie van

Improviseren,

Halsbrekend balanceren

En spelen met het onvoorziene,

Een kwestie van samenspel

En nederig begeleiden ook.

Hij kan het.

 

*

 

Het oude liedje klinkt nu stram,

Zonder die begeleiding.

Dat hoort niet zo.

 

*

 

 

Als die ladder naar de hemel bestaat

En inderdaad de pater van ‘t klavier

Inderhaast naar boven klautert,

Laat hij dan aan de engelen

Die bezig zijn met de afdaling

Voor hun jaarlijks gloria in excelsis

Een tip geven

Voor een gewaagde modulatie,

Een verrassende wending.

 

Dan zullen wij zingen in een harmonie

Die de toets van zijn nuance kan doorstaan.

 

Dag Gé,

Tot bij God.

 ***

IM Gé Janssens C.Ss.R.

Gé Janssens C.Ss.R. (1935-2011)

 

En plotseling is hij er niet meer:

Verongelukt,

De goede Gé,

Die er was zolang ik redemptoristen ken.

De iets-nieuws-beginner,

De afmaker,

De verbinder,

De allemansvriend,

De stille beïnvloeder,

De mogelijk-maker,

De man die altijd de deur open liet,

De vergeter-en-vergever.

Op 1 april – een studiedag over leiding geven –

Liet Gé zich portretteren

Met een waterpas in zijn handen.

Iedereen die hem kent

Kan wel raden waarom.

Niet omdat hij in alles

Zo precies was,

Maar juist omdat hij

in alle rekkelijkheid

Steeds zocht naar de balans.

Dag Gé,

Goeie reis

Naar de Allesomarmende.